Trước đây, đột quỵ thường được xem là bệnh lý của người cao tuổi. Tuy nhiên hiện nay, khoảng 25% ca đột quỵ xảy ra ở người trẻ và con số này đang có xu hướng tăng nhanh. Lối sống thiếu lành mạnh, thức khuya, tắm đêm, áp lực công việc, rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích là những yếu tố khiến nguy cơ đột quỵ ở người trẻ ngày càng đáng báo động.

1. Nguyên nhân chủ yếu khiến người trẻ tuổi mắc đột quỵ

Khi bị đột quỵ, người bệnh thường sẽ có cảm giác tê hoặc yếu liệt ở mặt, tay hoặc chân; đột ngột không nói được hoặc giọng nói bị méo, không hiểu được lời nói; thị lực cũng đột ngột bị mất, đau đầu dữ dội kèm chóng mặt, cơ thể bị mất thăng bằng và vận động không theo ý muốn,...

Đột quỵ xảy ra ở độ tuổi nào? Theo thống kê trước đây, đột quỵ não gia tăng theo lứa tuổi vì vậy bệnh thường xảy ra ở những người cao tuổi. Tuy nhiên, hiện nay có khoảng 25% các ca đột quỵ xảy ra ở những người trẻ tuổi và đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt đối với những người lạm dụng bia, rượu hay thường xuyên hút thuốc lá, sử dụng các chất kích thích, chỉ số cân nặng quá mức,...

Những nguyên nhân chủ yếu khiến tình trạng đột quỵ ở người trẻ tuổi diễn ra là do:

Rối loạn chuyển hóa mỡ máu

Người trẻ ngày nay có nguy cơ rối loạn mỡ máu ngày càng cao do chế độ ăn thiếu khoa học: thường xuyên dùng thức ăn nhanh, thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ chế biến sẵn. Khi mỡ máu tăng, đặc biệt là sự mất cân bằng giữa ApoB và ApoA-I (tỉ lệ ApoB/ApoA-I), nguy cơ nhồi máu não và các bệnh lý mạch máu não cũng gia tăng đáng kể.

Béo phì và lối sống ít vận động

Ngồi nhiều giờ trước máy tính, ít vận động, không duy trì tập luyện thể dục là yếu tố khiến đột quỵ có xu hướng “trẻ hóa”. Chỉ số BMI trên 30 hoặc vòng eo vượt ngưỡng an toàn làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh mạch máu não. Càng thừa cân, nguy cơ đột quỵ càng cao.

Béo phì ở người trẻ

Tăng huyết áp

Thói quen ăn mặn, sử dụng nhiều thực phẩm đóng hộp và đồ chế biến sẵn khiến tỷ lệ tăng huyết áp ở người trẻ ngày càng phổ biến. Cao huyết áp là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ, kể cả ở độ tuổi dưới 40.

Đái tháo đường

Việc tiêu thụ quá nhiều đường từ bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa… làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường. Khi đường huyết cao kéo dài, lớp nội mạc mạch máu bị tổn thương, tạo điều kiện hình thành mảng xơ vữa gây hẹp lòng mạch. Đây là yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ ở người trẻ.

Việc tiêu thụ quá nhiều đường làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường

Sử dụng chất kích thích

Rượu bia và đồ uống có cồn là nguyên nhân phổ biến gây đột quỵ ở người trẻ. Việc lạm dụng rượu trong các buổi tiệc, giao tiếp xã hội có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não và tổn thương mạch máu nghiêm trọng.

Lạm dụng thuốc tránh thai

Thuốc tránh thai nhìn chung an toàn khi sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, dùng liều cao hoặc lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp có thể làm tăng huyết áp và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, từ đó dẫn đến đột quỵ thiếu máu cục bộ.

Dị dạng mạch máu não

Đây là nguyên nhân tương đối phổ biến gây đột quỵ ở người trẻ. Sự phát triển bất thường của mạch máu có thể tạo túi phình gây xuất huyết não hoặc làm hẹp mạch dẫn đến nhồi máu não nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Hút thuốc lá

Trong thuốc lá chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại. Khi hấp thụ vào máu, các chất này làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ đột quỵ ngay cả ở người trẻ tuổi.

2. Cách phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ

Cần làm gì để phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ là vấn đề được nhiều người quan tâm trong bối cảnh các ca đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa như hiện nay. Điều quan trọng hơn hết chính là duy trì lối sống khoa học:

• Nên hạn chế thức khuya, cố gắng ngủ đủ giấc, tránh tình trạng ngủ ít, thiếu ngủ;
• Nghỉ ngơi hợp lý, tránh căng thẳng kéo dài;
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, ăn nhiều rau củ quả và trái cây, không dùng thực phẩm nhiều dầu mỡ, cholesterol và chất béo; tránh uống rượu, bia, đồ uống có cồn, nước có gas;
• Không sử dụng các chất kích thích;
• Thường xuyên tập thể dục thể thao, tham gia các hoạt động thể lực, hạn chế ngồi một chỗ quá lâu;
• Khám và điều trị, kiểm soát hiệu quả các bệnh lý liên quan như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, tiểu đường…
• Khám sức khỏe và tầm soát đột quỵ định kỳ giúp phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ hiệu quả.

Đột quỵ ở người trẻ có thể tước đi sinh mạng và cuộc sống của người bệnh. Vì thế, cần chủ động tầm soát đột quỵ định kỳ để có thể phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ nói riêng và đột quỵ ở mọi người nói chung.